{"id":2530,"date":"2025-06-23T00:37:43","date_gmt":"2025-06-22T22:37:43","guid":{"rendered":"https:\/\/www.verinarrmundo.pl\/?p=2530"},"modified":"2025-06-25T00:52:17","modified_gmt":"2025-06-24T22:52:17","slug":"iluzja-narracji-a-rzeczywistosc-sredniowieczne-i-renesansowe-obrazy-europejskie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.verinarrmundo.pl\/index.php\/2025\/06\/23\/iluzja-narracji-a-rzeczywistosc-sredniowieczne-i-renesansowe-obrazy-europejskie\/","title":{"rendered":"Iluzja narracji a rzeczywisto\u015b\u0107 \u2013 \u015bredniowieczne i renesansowe obrazy europejskie"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

W czasach dominacji narracji nad rzeczywisto\u015bci\u0105 coraz trudniej odr\u00f3\u017cni\u0107 to, co rzeczywiste, od tego, co tylko wyobra\u017cone lub zadeklarowane. Ulegamy magii opowie\u015bci, zapominaj\u0105c, \u017ce za ka\u017cdym s\u0142owem stoj\u0105 realne procesy i koszty \u2013 a prawda bywa mniej wygodna ni\u017c historia, kt\u00f3r\u0105 chcieliby\u015bmy us\u0142ysze\u0107.<\/h2>\n\n\n\n

\u015aredniowieczne i renesansowe malarstwo, z jego bogat\u0105 symbolik\u0105, cz\u0119sto ostrzega przed pu\u0142apkami z\u0142udze\u0144, pychy i \u015blepego zaufania. To wyb\u00f3r dzie\u0142, kt\u00f3re poprzez metafor\u0119, alegori\u0119 lub dos\u0142owno\u015b\u0107, dope\u0142niaj\u0105 refleksji o konsekwencjach dominacji opowie\u015bci nad rzeczywisto\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\n
\"Hieronymus<\/span>
\n

Sztukmistrz<\/strong> \u2013 Hieronymus Bosch, ok. 1502
Obraz przedstawia scen\u0119 ulicznej iluzji \u2013 oczarowani opowie\u015bci\u0105 widzowie staj\u0105 si\u0119 \u0142atwym \u0142upem oszusta. Symboliczne ostrze\u017cenie przed \u015blep\u0105 wiar\u0105 w narracj\u0119 i utrat\u0105 czujno\u015bci wobec rzeczywisto\u015bci.
<\/p>\n\n\n\n

Czy iluzjonist\u0119 mo\u017cna nazwa\u0107 oszustem? Czy oszust jest iluzjonist\u0105?
A co ze s\u0142owem „symboliczne”?

\u0179r\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons<\/a><\/p>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/span>
\n

Gdy przewodnikiem jest fa\u0142szywa narracja, wszyscy id\u0105cy za ni\u0105 mog\u0105 pogr\u0105\u017cy\u0107 si\u0119 w katastrofie. <\/p>\n\n\n\n

Bruegel przez metafor\u0119 \u201e\u015blepych prowadz\u0105cych \u015blepych\u201d ostrzega przed skutkami bezrefleksyjnego pod\u0105\u017cania za opowie\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n


A co ze s\u0142owem „symboliczne”?

\u0179r\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons<\/a><\/p>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\n
\n
\"\"<\/span>
\n

Gdy przewodnikiem jest fa\u0142szywa narracja, wszyscy id\u0105cy za ni\u0105 mog\u0105 pogr\u0105\u017cy\u0107 si\u0119 w katastrofie. <\/p>\n\n\n\n

Bruegel przez metafor\u0119 \u201e\u015blepych prowadz\u0105cych \u015blepych\u201d ostrzega przed skutkami bezrefleksyjnego pod\u0105\u017cania za opowie\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n


A co ze s\u0142owem „symboliczne”?

\u0179r\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons<\/a><\/p>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\"Pieter
\u015alepcy<\/strong> \u2013 Pieter Bruegel Starszy, 1568
\n Gdy przewodnikiem jest fa\u0142szywa narracja, wszyscy id\u0105cy za ni\u0105 mog\u0105 pogr\u0105\u017cy\u0107 si\u0119 w katastrofie. Bruegel przez metafor\u0119 \u201e\u015blepych prowadz\u0105cych \u015blepych\u201d ostrzega przed skutkami bezrefleksyjnego pod\u0105\u017cania za opowie\u015bci\u0105.
\n \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\n

<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\"blinds
\u015alepcy wiod\u0105 \u015blepc\u00f3w. Peter Breughel starszy<\/figcaption><\/figure>\n\n\n

<\/p>\n\n\n

<\/div><\/span>
\n

Wie\u017ca Babel<\/strong> \u2013 Pieter Bruegel Starszy, 1563
Wielka opowie\u015b\u0107 o ludzkiej wszechmocy i pr\u00f3bie si\u0119gni\u0119cia nieba ko\u0144czy si\u0119 niepowodzeniem. Niezako\u0144czona budowla to przestroga: bezpiecze\u0144stwo oparte na pysze i iluzji jest kruche.
\u0179r\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons<\/a><\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\"Pieter
Triumf \u015bmierci<\/strong> \u2013 Pieter Bruegel Starszy, ok. 1562
\n Apokaliptyczna wizja, w kt\u00f3rej nikt nie uchroni si\u0119 przed ko\u0144cem. Narracje o w\u0142adzy czy bogactwie nie maj\u0105 znaczenia wobec nieuchronnych fakt\u00f3w. Memento mori dla ka\u017cdego spo\u0142ecze\u0144stwa.
\n \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\"Hieronymus
\u015amier\u0107 i sk\u0105piec<\/strong> \u2013 Hieronymus Bosch, ok. 1490
\n Dramat konaj\u0105cego sk\u0105pca rozdartego mi\u0119dzy realnym strachem, pokus\u0105 bogactwa i nadziej\u0105 na zbawienie. Bosch dos\u0142ownie ilustruje konflikt narracji (opowie\u015bci o bezpiecze\u0144stwie pieni\u0105dza) z faktem \u015bmierci.
\n \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\"Hieronymus
Statek g\u0142upc\u00f3w<\/strong> \u2013 Hieronymus Bosch, ok. 1490\u20131500
\n Alegoria spo\u0142ecze\u0144stwa oddaj\u0105cego si\u0119 z\u0142udzeniom i bezrefleksyjnej zabawie, p\u0142yn\u0105cego ku katastrofie. Obraz dzia\u0142a jako metafora skutk\u00f3w \u015blepego pod\u0105\u017cania za fa\u0142szyw\u0105 opowie\u015bci\u0105.
\n \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\"Hans
Ambasadorowie<\/strong> \u2013 Hans Holbein M\u0142odszy, 1533
\n Dw\u00f3ch dyplomat\u00f3w po\u015br\u00f3d symboli w\u0142adzy i nauki, a mi\u0119dzy nimi \u2013 ukryta czaszka, znak nieuchronno\u015bci \u015bmierci. Nawet najsp\u00f3jniejsza narracja o sukcesie nie zakryje ostatecznej prawdy o przemijaniu.
\n \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons<\/a><\/figcaption><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

… Czytaj dalej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[24],"class_list":["post-2530","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-slownik-pomocnik-faq","tag-breughel","generate-columns","tablet-grid-50","mobile-grid-100","grid-parent","grid-33"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.verinarrmundo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2530","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.verinarrmundo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.verinarrmundo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.verinarrmundo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.verinarrmundo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2530"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.verinarrmundo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2530\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2554,"href":"https:\/\/www.verinarrmundo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2530\/revisions\/2554"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.verinarrmundo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2530"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.verinarrmundo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2530"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.verinarrmundo.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2530"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}